فایلیا | دانلود فایل | دانلود تحقیق و مقاله

زندگى رسول گرامى اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) سرشار از نكاتى است كه اگر با نگاهى نو به آن توجه شود، بسیارى از خط مشى‏ها و سیاست‏هاى اصولى در حوزه‏هاى مختلف علمى، معرفتى، اجتماعى، سیاسى، دفاعى و… شناسایى خواهد شد. بررسى دقیق و همه جانبه ابعاد مختلف زندگى این بزرگان، مخصوصا با شیوه‏هاى جدید و بابهره‏گیرى از آخرین دستاوردهاى علمى، از ضرورت‏هاى جوامع اسلامى است.

حادثه سرنوشت‏ساز و مهم است.

مدیریت پیامبر اكرم(ص) در جریان این غزوه ابعاد مختلفى دارد. در مقاله حاضر كوشش شده‏است، در حد امكان یكى از اقدامات مدیریتى پیامبراكرم(ص) در جریان یكى از تدابیر آن حضرت یعنى «حفرخندق‏» مورد بحث و بررسى قرار گیرد. البته مقاله حاضر به مدیریتى كه رسول الله(ص) در

طرح مسئله

مسلمین پس از اطلاع از آغاز تهاجم قریش، حداكثر هشت روز فرصت داشتند تا نسبت‏به انجام هرگونه اقدام تدافعى تصمیم‏گیرى كنند.

تصمیم پیامبر(ص) به حفر خندق یكى از بهترین نمونه‏هاى تصمیم‏گیرى شجاعانه است. خندقى به طول حداقل پنج كیلومتر با عرض تقریبى هفت تا

احتساب بنى‏سلیم – ۴۷۰۰ نفر بودند كه بیش از ۳۰۰ اسب و ۱۵۰۰ شتر به همراه داشتند. ^(۳) این نیروها پس از نزدیك شدن به مدینه در محلى موسوم به «رومة‏» مستقر شدند.

۲- لشكر غطفان و هم‏پیمانان آن‏ها از قبایل نجد، به فرماندهى «عیینة بن حصن فزارى‏» و مسعود بن رخیله و حارث بن عوف جمعا به استعداد ۱۸۰۰ نفر، كه در نزدیكى «احد» اردو زدند و تعداد ۳۰۰ اسب همراه این لشكر بود. ^(۴)

۳- بنى اسد به فرماندهى طلیحه‏بن خویلد اسدى، هم‏چنین یهودیان بنى‏نضیر

اسلام هم باید به نحوى طراحى مى‏شد كه بتواند سواره نظام دشمن را زمین گیر و بى‏اثر كند.

موقعیت مسلمانان

بنا به روایت ابن اسحاق، تعداد نفرات سپاه اسلام در جریان غزوه خندق ۳۰۰۰ نفر بوده‏است. ^(۶) به نظر مى‏رسد كه این قول اندكى خوش‏بینانه و همراه با اغراق باشد. احتمالا این رقم با احتساب نوجوانان و جوانان و هم‏چنین همراهى كراهت‏آمیز برخى از منافقین است. لازم به ذكر است كه تعداد اسب‏هاى مسلمین در غزوه خندق سى و چند اسب بوده‏است. ^(۷)

بنا به گفته واقدى چهار روز پس از حركت قریش از مكه، سواران خزاعه خبر

تحقق شرایط وحدت اجتماعى اندیشیده‏بودند.

۲- وضعیت نیروى انسانى: نیروى انسانى ركن اصلى در هر اقدام مدیریتى است. عواملى چون كمیت و آمار نیروهاى در اختیار، شرایط روحى نیروها، ارتباط درونى نیروها، نحوه و چگونگى تنظیم رابطه مدیران ستادى و نیروهاى در صف، عواملى هستند كه مى‏توانند در زمینه‏سازى موفقیت‏یا عدم موفقیت‏یك اقدام اجتماعى یا نظامى تاثیر گذار باشد. در صورت تحقق شرایط مطلوب نسبت‏به دو عامل فوق، نفش رهبرى و مدیریت‏به عنوان عامل هماهنگى و بهره‏بردارى از شرایط اجتماعى مناسب و نیروى انسانى آماده،

باطن آنان را آشكار كرده‏است:

و اذ یقول المنافقون و الذین فى قلوبهم مرض ما وعدنا الله و رسوله الا غرورا × و اذ قالت طائفة منهم یا اهل یثرب لا مقام لكم فارجعوا…; ^(۱۰)

و هنگامى كه منافقان و كسانى كه در دل‏هایشان بیمارى است مى‏گفتند: «خدا و فرستاده‏اش جز فریب به ما وعده‏اى ندادند». × و چون گروهى از آنان گفتند: «اى مردم مدینه، دیگر شما را جاى درنگ نیست، برگردید»……