فایلیا | دانلود فایل | دانلود تحقیق و مقاله

مشروطيت و ملايان ٭

٭ اين سخنراني به تاريخ ۱۶ مرداد۱۳۶۲  ( ۷ اوت ۱۹۸۳ ميلادي) به مناسبت جشن مشروطيت درهتل«لوته سيا»ي پاريس ايراد شد و با اقبال کم نظيري روبرو گرديد. اين گرد همايي که بزرگترين تجمع ايرانيان مخالف رژيم در خارج از کشور بود به ابتکار

سالهٌ آزادگان و آزاديخواهان ايران بوده است و ثمرات مشروطيت نه چنان است که بتوان عزيزشان نداشت.

اگر بخواهيم در باب دوران مشروطيت و دستاوردهاي آن به داوري درست و منصفانه بنشينيم، بايد نخست ديد که کشور در چه حال و روزگاري به دست مشروطه

تاريخچهٌ اين مدت نسبتاً طولاني را، که شامل حيات سه نسل از ايرانيان مي شود، طبعاً نمي توان در گفتاري چند دقيقه اي خلاصه کرد ولي لااقل مي توان به بعضي مطالب فهرست وار اشاره نمود:

از دولت سر مشروطه بود که ما توانستيم مکتب خانه ها را که جزو تيول آخوندها بود به مدارس ملي و دولتي تبديل کنيم و کودکان ايراني توانستند به جاي عمه جزو خواندن، به رياضيات و ادبيات بپردازند. به برکت به ثمر رسيدن نهضت

قدم به عصر تجدد گذاشت، دانشگاه ها و مدارس عالي تأسيس شد، کارخانجات به کار افتاد و صنعت نوين ايران پا گرفت. در اين دوران به زن ايراني حق رأي و طلاق داده شد.

امروز که از پي فراز و نشيب ها به گذشته مي نگريم، اگر بخواهيم بگوييم که در عصر مشروطه هيچ کژي و کاستي وجود نداشته است، بي شک به راه خطا رفته ايم. اگر نگوييم که در اين دوران بسيار فرصت هاي گرانبها از دست ملت رفته است، بسياري کارها سر هم بندي شده است، در بسياري دوره ها اصول مشروطيت رو

سرايي و سينه زني و زنجيرکوبي و تکدي و مرده پرستي و تقيه و محلل و فقر و پريشاني هديهٌ مردم کند ـــ چنانکه کرد.

مشروطيت از نخستين لحظهٌ آغاز و حتي پيش از تولد تا روزي که فتنهٌ خانمان سوز آخوند خميني بناي آن را در هم ريخت، هميشه مورد دشمني هاي

آزادگاني چون محمد مصدق و شاپور بختيار و ياران همفکر آنها در حفظ روح قانون اساسي کوشيدند.

و آنچه در سال هاي قبل از فاجعهٌ خميني، جمهور مردم مي خواستند نه جمهوري بود و نه انقلاب ــ خواه اسلاميش و خواه جز آن ــ آنچه مورد تقاضاي ملت ايران بود اجراي صحيح قانون اساسي، يعني اين بزرگترين دستاورد مشروطيت مشروطيت پيش کسوت بوده اند و حالا هم در محکم کردن پايه هايش مي کوشند؟ من متأسفم که بگويم چنين خيال بي پايه اي فقط از جهل و ناداني ما از تاريخمان مي توانست بر ذهن بگذرد. در اينجا اجازه مي خواهم که چند کلمه در بارهٌ نقشي که ملاها در ماجراهايي که منجر به صدور فرمان مشروطيت شد صحبت کنم. در بارهٌ مشروطه خواهان سخن بسيار رفته است: گاه ضد و نقيض و گاه توأم با مبالغه. و براي

عارض و شاکي هستيم … اين است که ماها تغيير شاهزاده را مي خواهيم جداً.»

علاوه بر موضوع عزل صدر اعظم، در اين عريضه مسائل ديگري از قبيل برگرداندن توليت مدرسهٌ مروي به خاندان ميرزا حسن آشتياني، تنبيه عسگر گاريچي که در راه قم شرارت مي کرد، تجليل از ميرزا محمد رضا مجتهد کرماني که مورد بي لطفي قرار گرفته بود و برداشتن تمبر دولتي از قبض مستمري آقايان علما مورد

دخالتشان را در امر سياست مضر مي دانست ـــ و اين نظر عموم آزاديخواهان در آن زمان بود.

ناظم الاسلام، که خود از ردهٌ ملايان بود و از نزديکان مجتهد طباطبايي، در جاي ديگري در کتاب خود تصريح مي کند که: «فقط با خطابه ها و مقالاتي که از مردم مي رسيد، پيشوايان روحاني مجبور گرديدند که در مقام مطالي سازد ــ مناسب لفظ ملي است.»

امروز است که آخوندها با يک قيام و قعود مجلس شوراي ملي را به مجلس اسلامي، که در ۷۷ سال پيش مردود مردم واقع شده بود، بدل مي کنند. ولي چنين مجلسي را چنين نامي زيبنده است.

يک نمونهٌ جالب هم از شجاعت و صميميت ملايان در مبارزه براي به ثمر رساندن نهضت مشروطه در «تاريخ بيداري» آمده است که نقلش نا به جا نيست ــ اين در زماني است که فرمان مشروطيت امضاء شده است و به اين مناسبت مجالس و ………………