فایلیا | دانلود فایل | دانلود تحقیق و مقاله

در دوران پس از جنگ جهاني دوم حجم انتشارات, خصوصاً انتشارات علمي تخصصي به طور فوق‎العاده‎اي افزايش يافته است. در هر موضع صدها كتاب, مجله و گزارش انتشار مي‎يابد و پديده‎اي را به وجود مي‎ورد كه گاه “انفجار انتشارات“ و گاه “انفجار اطلاعات“ ناميده مي‎شود. ديگر تنها “نوشته“ براي ثبت اطلاعات و انتقال آن كافي نيست بلكه انواع وسايل چون فيلم و ميكروفيلم, صفحه و نوار جز اينها براي ثبت وانتقال اطلاعات به كار گرفته مي‎شود. يكي از نتايج اين ا مر آن است كه روشهاي قراردادي طبقه‎بندي به طور عمده به كار تنظيم كتاب در قفسه كمك مي‎كند و سرعنوانهاي موضوعي نيز به طور كلي براي كتاب مناسب است. اين روش‎ها در مورد فهرست كردن موضوعات بسيار ريز و جزيي با محدوديتهايي روبرو است كه مانع نمايه‎سازي دقيق مداركي كه غير از كتاب هستند مي‎شود.

از مشكلات ديگر به كار بردن روشهاي قراردادي طبقه‎بندي و سرعنوانهاي موضوعي  رشد سريع حجم فهرست است كه در نتيجه آن يك سلسله مسائل چه از نظر نگهداري فهرست و چه از نظر جستجو در آن, به وجود مي‎آيد. رج كردن برگه‎هاي تازه در فهرست و مراجعه به آن, الفبايي كردن, تقسيمات فرعي, سرعنوانهاي چند پاره و نيز لزوم داشتن برگه‎هاي راهنما, همه مسائلي است كه استفاده از فهرست قراردادي و جستجو در آن را مشكل مي‎سازد.

وجود داشته باشد, شماره طبقه‎بندي بسيار بزرگ و شناخت و به خاطر سپردن آن بسيار مشكل مي‎شود.

براي روشن شدن موضوع مثالي از طبقه‎بندي دهدهي جهاني ذكر مي‎كنيم كه به علت استفاده از جداول اختصاص و عمومي كمكي قابليت بيشتري در نشان دادن محتواي مدارك دارد. در اين طبقه‎بندي مدركي دربارة “تدريس علوم در برنامه دبيرستانها“ با شماره زير مشخص مي‎شود:

۵: ۲۱۴/۳۷۱: ۵/۳۷۳

چنانكه ديده مي‎شود براي نشان دادن اين موضوع يازده رقم به كار گرفته شده است. براي بازيابي اين مدرك تنها در صورتي كه به عامل “دبيرستانها“ (۵/۳۷۳) توجه داشته باشيم مي‎توانيم مدرك را بازيابيم و هرگاه توجه اصلي به عامل “برنامه“ (۲۱۴/۳۷۱) باشد ناچاريم با تغيير ترتيب عوامل تشكيل‎دهنده شماره, يك شناسه ديگر به شماره ۵/۳۷۳: ۵: ۲۱۴/۳۷۱ نيز داشته باشيم. نمايه كردن همين مدرك چنانكه بعداً خواهيم ديد به كمك روش همارا بسادگي انجام مي‎گيرد.

پايه اصلي نمايه‎سازي همارا بر آنست كه محتواي هر مدرك را مي‎توان به يك سلسله مفاهيم بنيادي تجزيه كرد و براي نمايه‎سازي مدرك, اين مفاهيم را با كمك يك واژه يا يك عبارت بسيار كوتاه نشان داد. در اين روش كوشش مي‎شود كه تنها يك واژه براي نشان دادن يك مفهوم بكار رود و حتي‎المقدور از بكار گرفتن عبارات كوتاه خودداري شود. واژه‎هايي كه براي نمايه‎سازي بكار مي‎رود الزاماً از يك ليست پيش ساخته برداشت نمي‎شود بدين معني كه لازم نيست در بدو كار ليستي از واژه‎ها را بر حسب مورد, توصيف‎گر يا كلمات كليد يا جنبه يا Uniterm مينامند و با كمك آنها مي‎توان عميقاً محتواي مدارك را نشان داد.

معمولاً هر مدرك كه به كتابخانه مي‎رسد يك شماره مسلسل مي‎گيرد. با كمك شماره‎هاي مسلسل مي‎توان تاريخ تقريبي وصول مدرك را تعيين كرد. وقتي مدرك خوانده شد مفاهيم اساسي آن تعيين مي‎شود و براي هر مفهوم واژه مناسبي در نظر گرفته مي‎شود. در آغاز كار براي هر واژه برگه‎اي جداگانه و بعداً براي هر واژه تازه برگه جديدي در نظر گرفته مي‎شود و اين واژه در بالاي برگه نوشته مي‎شود. در پايين هر برگه شماره مداركي كه مفهوم اين واژه در آنها وجود دارد به ترتيب خاصي كه بعداً ذكر خواهد شد نوشته مي‎شود. مدرك به ترتيب شماره در قفسه قرار مي‎گيرد و برگه‎هاي واژه‎ها به ترتيب الفبايي بايگاني مي‎شود. به علت كوشش در بكار بردن واژه‎هاي بسيط خودداري از بكار بردن واژه‎هاي مركب و عبارات, رج كردن برگه‎ها بي‎نهايت آسان است و مشكلي از اين نظر به وجود نمي‎آيد.

به هنگام بازيابي, هر موضوع بدواً به مفاهيم اساسي تجزيه مي‎شود و واژه‎هايي كه رساننده اين مفاهيم هستند تعيين مي‎گردد. سپس برگه‎هاي اين واژه‎ها از فهرست استخراج و با يكديگر مقايسه مي‎شود. هر گاه شماره يك مدرك در چند برگه مشترك باشد معلوم مي‎شود كه آن مدرك موضوعي را كه در جستجويش هستند در بردارد.

براي توضيح بيشتر اين مطلب مي‎توان ساده‎ترين روش نمايه‎سازي همارا را چنين شرح داد. در اين ………………………..