فایلیا | دانلود فایل | دانلود تحقیق و مقاله

مقدمه ای بر بسته بندی مواد غذایی

كاهش درآمدهاي حاصل از صدور نفت و نوسانات شديد آن ،افزايش جمعيت كشور،كاهش قدرت خريد درآمدهاي نفتي در نتيجه بر هم خوردن رابطه مبادله به نفع كشورهاي صنعتي و پيشرفته در راه تجارت با كشورهاي جهان سوم و از همه مهمتر پايان پذير بودن منابع طبيعي و از جمله نفت،بايد زنگ خطر را براي ما و خصوصاً براي برنامه ريزان و سياست گذاران اقتصادي كشور به صدا در آورده و ما را به اين باور رسانده باشد كه توسعه صادرات غير نفتي و رهايي يافتن از اقتصاد تك محصولي متكي به درآمدهاي نفتي ،ضرورتي اجتناب ناپذير است. امروزه توسعه صادرات غير نفتي تنها به افزايش در آمدهاي ارزي از طريق صدور انواع كالاهاي ساخته شده و خدمات محدود نمي شود بلكه توسعه صادرات نقش مهمتري را به عنوان يك استراتژي رشد و توسعه اقتصادي بر عهده دارد.

در اجراي استراتژي توسعه صادرات بخش هاي مختلف اقتصادي شامل:صنعت،معدن،خدمات،بهداشت،كشاورزي و غيره مورد توجه قرار مي گيرد. با توجه به اين نكته كه كشورمان به دليل شرايط خاص اقليمي و جغرافيايي جزو معدود كشورهاي دنيا است كه قابليت هاي بالايي در توليد محصولات كشاورزي داراست و از نظر تنوع توليدات در بخش باغداري و محصولات باغي سومين كشور دنيا پس از كشورهاي چين(تركيه و آمريكا)مي باشد.مي توان بعنوان بخشي از استراتژي توسعه صادرات كشور به بخش كشاورزي و باغداري معطوف شد و با توليد انواع محصولات كشاورزي و باغي علاوه بر تأمين نيازهاي داخلي،به صدور اين محصولات و در آمدهاي ارزي حاصل از آن چشم داشت.

بخش دیگر مقاله :

هدف اصلي از بسته بندي كالا اين است كه در فاصله زماني انبار داري،حمل و نقل و توزيع،صفات و مشخصات مهم كالا حفظ شده و از صدمات و خطرات احتمالي جلوگيري شود.اولين قدم در انتخاب نوع بسته بندي يك كالاي خاص و براي حصول هدف يا هدفهاي معين در بازارها ،ترسيم شماي دقيق يا تصوير روشني از الگوي توزيع آن كالاست.بديهي است در توزيع كالا از اين الگو بايد پيروي شود.بدين منظور ،يك روش يا مدل توزيع بايد تهيه و ترسيم گردد.مدل توزيع بيان كننده سيستمي است كه از آن طريق كالا با توجه به كميت و ضرورت حفظ كيفيت حمل مي شود.

بهترين اساس براي ترسيم چنين مدل توزيعي ،مطالعه مستقيم تمام مراحل عملياتي است به هر حال ،تمرين و تكرار خود به خود به ندرت تحقيق در جزئيات را ميسر مي سازد.در اغلب موارد،مدل توزيع بر ا ساس اطلاعات كلي و تجارب ديگران ترسيم مي شود.اگر چه اطلاعات مذكور ممكن است كامل نباشد،ولي مدل توزيع بدست آمده براي شناخت نيازها و انتخاب بسته بندي مناسب و بالاخره برنامه ريزي تغييرات احتمالي در آينده ،اساس با ارزش خواهد بود.

حدود استفاده از چنين مدل هايي به مشخصات كالا و پيچيدگي بازار،ويژگي تبعي توزيع نيز بايد مورد توجه قرار گيرد.نوع بسته بندي انتخاب شده بايد در تمام مراحل توزيع قابل قبول و داراي كاربرد باشد . بسته بندي بايد به نحوي باشد كه كالا را در مقابل آسيب ديدگيها حفظ كند.يك بسته در معرض انواع متفاوتي از ضربه ها و كوبيدگي ها و سايش ها قرار دارد و طراحي مناسب بايد بگونه اي باشد كه بسته و ملحقات و اتصالاتش از احتمال له شدن و كوبيده شدن محتويات آن بكاهد.در نتيجه سقوط خود كالا و يا برخورد بسته آن با سطوح سخت،محتويات بسته دچار له شدگي يا كوبيدگي مي شود.به منظور كاهش خسارات ناشي از  اين نوع ضربه ها اولاً بايد روش جابجايي بسته ها اصلاح شود ،ثانياً بايد با استفاده از انواع بالشتك ها و ضربه گيرها در داخل جعبه يا بسته ،مقاومت آنرا بالا برد.

تراكم زياد كالا در يك بسته يا غلط بودن روش بسته بندي باعث خرد شدگي و له شدگي كالاهايي مي شود كه در قسمتهاي زيرين و تحت فشار وزن قسمتهاي بالاتر هستند.بديهي است مقاومت كالاهاي مختلف نسبت به فشار وزنه متفاوت است و بايد سعي شود هميشه كمتر از حد تحمل مجاز به قسمتهاي زيرين فشار وارد شود.

دلايل عمده فساد ميوه ها و سبزي هاي تازه ،تغييرات ارزش غذايي ،صدمات مكانيكي وارده و حمله حشرات و انواع بيماريهاي گياهي است .عوامل محيطي مي توانند در سرعت تنزل كيفيت آنها مؤثر واقع شوند.اين عوامل عبارتند از:درجه حرارت،كاهش فشار تبخير،رطوبت نسبي،تركيب گازهاي موجود در هوا و شدت يا ضعف نور محيط.بعلاوه نوع جنس بسته اي كه كالا در داخل آن قرار دارد مي تواند در شرايط محيط اثر بگذارد.

اما در میان تمام انواع ظروف یك بار مصرف شاید بتوانیم از بطری‌های آب آشامیدنی به عنوان پرمصرف ترین انواع این ظروف نام ببریم. بطری‌هایی كه در ماه‌های گرم سال حتی اگر حاوی آب معدنی نباشند، به طور مرتب از آب شهری پُر می‌شوند و درون یخچال قرار می‌گیرند تا آب خنك مصرفی خانواده را تامین كنند و در دیگر ایام هم برای نگهداری موادی چون آب لیمو و آب غوره مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دكتر كشاورز در زمینه استفاده از این بطری‌ها می‌گوید: «معمولا جنس این بطری‌ها از PVC است كه مشكلی هم برای سلامت انسان به وجود نمی‌آورد. اما اگر آب بیش از ۶ ماه در این ظروف نگهداری گردد، آلوده می‌شود. بنابراین خانواده‌ها باید از استفاده مكرر این ظروف برای نگهداری آب در یخچال خودداری كنند.»

طبیعتاً وقتی برای نگهداری آب استفاده طولانی مدت از بطری‌های یك بار مصرف توصیه نمی‌شود، هیچ عقل سلیمی حكم نمی‌كند كه مواد ترشی مانند آب لیمو، آب غوره و سركه را در طولانی مدت در این ظروف نگهداری كنیم؛ به خصوص كه خاصیت اسیدی این مواد تاثیر بیشتری بر بطری دارد.

تاثیر ظروف استیل، تفلون و … بر غذا

۱- ظروف استیل:

این ظروف از تركیب آهن و فلزات دیگر ساخته شده اند و بسیار با دوام و در مقابل فرسودگی مقاوم اند. این ظروف حاوی كروم، نیكل، مولیبدن و تیتانیوم هستند كه به ظرف حالت سختی می دهند و آن را در مقابل آسیب ناشی از حرارت بالا، خراشیده شدن و ساییده شدن مقاوم می سازند.

ظروف استیل حرارت را به طور یكنواخت منتقل نمی كنند و غذا را باید مرتب در آنها هم زد تا یكنواخت حرارت ببیند. برای انتقال بهتر گرما به ته بیشتر این ظروف لایه آلومینیومی یا مسی می دهند. تولید كنندگان این ظروف هشدار می دهند كه غذاهای اسیدی(مثل گوشت ،گوجه فرنگی،آلو ،چغندر و …) و نمكی برای مدت طولانی در ظروف استیل نگهداری نشوند.

۲- ظروف نچسب:

اگر چه پوشش این ظروف با خراشیدن یا سائیدن كنده می شود، ولی سازمان غذا و دارو تائید كرده كه این ذرات بدون تغییر از بدن عبور می كنند و دفع می شوند و خطری برای سلامتی ندارند.

ظروف نچسب تنها وقتی مضر می شوند كه تا دمای بالاتر از ۳۵۰ درجه ی سانتیگراد یا ۶۵۰ درجه ی فارنهایت حرارت داده شوند. این هنگامی رخ می دهد كه یك ماهیتابه خالی روی شعله گذاشته شده است. در این حالت لایه ی نچسب، دودی آزاد می كند كه سمی و آزاردهنده است. البته از دودی كه روغن های معمولی روی حرارت ایجاد می كنند، كمتر سمی است.

۳- ظروف ملامین:

این ظروف باید دارای مهر استاندارد باشد، در غیر این صورت ممكن است از كربنات كلسیم در تهیه آن استفاده شده باشد كه كاملا خطرناك است. ظروف ملامینی تقلبی اغلب سبك می باشند. جهت براق نمودن ظروف ملامین از پوشش گلیزر استفاده می شود كه در صورت مناسب نبودن یا استفاده طولانی مدت، ممكن است آسیب ببیند.

۴- ظروف پیركس:

بسیاری از ظروف پیركس مخصوص مایكروویو هستند و می توانند بدون خطر در مایكروویو به كار برده شوند. بعضی حتی روی گاز هم می توانند گذاشته شوند. با این وجود باید از تماس مستقیم این ظروف با المنت های برقی و حرارت مستقیم خیلی زیاد اجتناب كرد. ظروف پیركس حرارت را به خوبی، ولی به طور غیر یكنواخت منتقل می كنند. این ظروف برای پخت و پز در فر و نگهداری مواد غذایی مناسب اند، با غذاهای اسیدی واكنش نمی دهند و تمام انواع غذاها را می توان به شكل بی خطر در آنها پخت. اما برای استفاده روی گاز، باید مرتب غذا را در آن هم زد تا حرارت یكنواخت منتقل شود.

۵- ظروف یك بار مصرف:

در هنگام استفاده از ظروف یك بار مصرف باید به علامت اختصاری كه در كف ظرف حك شده است، توجه كرد:

استفاده از ظروف پلی اتیلنی (PE) و پروپیلینی(PP) كه به رنگ سفید می باشند و عمدتا برای بسته بندی و نگهداری محصولات لبنی، روغن و سركه به كار می روند، برای مواد غذایی گرم و مرطوب بلامانع است.

استفاده از ظروف پلی استایرنی فوم دار (EPS) و ظروف پلی استایرنی سفید رنگ (HIPS) برای مواد غذایی گرم و مرطوب مشكلی ایجاد نمی كند، ولی برای نگهداری مواد غذایی داغ مثلا با دمای ۱۴۰ درجه ی سانتیگراد نامناسب است.

استفاده از ظروف پلی استایرنی شفاف(GPPS) تنها برای نوشیدنی های سرد مناسب است و برای مواد غذایی داغ مثل چای و قهوه مناسب نمی باشد.